Trầm hương vốn đã có từ hàng ngàn năm trước, được vua chúa và giới quý tộc ưa chuộng và là vật phẩm thường xuất hiện trong các lễ nghi tôn giáo. Ngày nay, trầm hương được sử dụng rộng rãi hơn nhờ những giá trị mà nó mang lại. Tuy nhiên, không phải ai cũng thực sự hiểu rõ trầm hương là gì, thậm chí không ít người hiểu sai về trầm. Chính vì lẽ đó, bài viết này, Trầm Hương An Nhiên sẽ chia sẻ một cách tổng quan những thông tin cơ bản về trầm hương.
Trầm Hương là gì?
Trầm hương, không phải là một loại gỗ, cũng không phải một loại cây. Trầm hương bản chất là tinh dầu, được hình thành từ vết thương nằm bên trong cây Dó Bầu. Tuy nhiên không phải cây Dó Bầu nào cũng có thể sinh trầm. Theo thống kê thì từ 1.000 đến 1.500 cây Dó Bầu tự nhiên mới có một cây có trầm. Thông thường cây Dó có tuổi thọ trên 50 năm mới cho ra loại trầm giá trị. Do đó, trầm hương tự nhiên vô cùng quý hiếm, đó cũng là lý do mà chúng có giá thành vô cùng đắt đỏ.
Cây Dó mọc chủ yếu ở các quốc gia thuộc khu vực châu Á, đặc biệt là Đông Nam Á. Trong đó, Việt Nam được biết đến là “quốc gia Trầm Hương” nhờ điều kiện khí hậu thuận lợi để cây Dó phát triển, tạo nên nguồn trầm quý hiếm từ các cánh rừng nguyên sinh, rừng nhiệt đới với các tầng hương đặc sắc, thu hút giới mộ điệu trầm, bạn bè quốc tế.
Phân loại trầm hương
Hiện nay, trầm hương được phân thành 2 loại chính, tương ứng với sự khác nhau trong cách tạo trầm cũng như tầng hương, giá trị và giá thành.
Trầm tự nhiên
Trầm tự nhiên là loại trầm hình thành một cách tự nhiên (không chịu tác động từ con người). Trầm có thể hình thành trong cây Dó mọc ở trong rừng hoặc được trồng trong vườn, miễn là cách tạo trầm hoàn toàn tự nhiên.
Cơ chế hình thành trầm tự nhiên như sau: Khi cây Dó Bầu bị thương, do thiên tai mưa, gió, bão làm cây nứt, sét đánh gãy, mục hoặc do sinh vật (mối, kiến làm tổ, nấm bệnh,…),… Vết thương đọng nước qua một mùa mưa, cây Dó mới tự tiết ra một loại nhựa xung quanh vết thương, như một cơ chế tự chữa lành. Loại nhựa này có màu sẫm, mùi thơm, tích tụ dần theo thời gian sẽ hình thành nên các khối gọi là trầm. Cách “ăn” trầm hoàn toàn không giống nhau mà vô cùng đa dạng, tương ứng với đó phân thành nhiều loại trầm khác nhau.
Trầm nhân tạo
Vì trầm tự nhiên ngày càng hiếm, con người đã chủ động trồng cây Dó Bầu và tạo trầm bằng các biện pháp can thiệp như khoan, đục, cấy vi sinh, hoá chất, côn trùng hoặc truyền dịch thẩm thấu hay còn gọi là phương pháp wit,… Loại trầm này được gọi là trầm hương nhân tạo hoặc trầm vườn. Thường một cây Dó Bầu phải đủ 10 năm tuổi mới có thể tạo trầm và không phải cây nào cũng có thể tụ trầm. Do đó, dù là trầm vườn thì giá thành cũng không hề thấp.
Trầm hương nhân tạo
Ngoài 2 loại cơ bản là trầm tự nhiên và trầm nhân tạo thì trầm hương còn được phân loại theo cách tạo trầm, vị trí tạo trầm,… Mỗi loại trầm lại có đặc điểm, tầng hương và giá thành khác nhau. Một số loại phổ biến như:
- Trầm tốc: Tên gọi chung của loại trầm “ăn” theo dạng sợi, dày, rộng tạo thành một khối đặc ở giữa thân cây, thay vì tích tụ thành một điểm như các loại trầm khác.
- Trầm rục: Là loại trầm xuất hiện ở cây Dó bị ngã hoặc chết (không còn sự sống), theo thời gian, phần gỗ bao quanh trầm phân huỷ, chỉ còn lại phần trầm không bị phân huỷ. Trầm rục được gọi để phân biệt với trầm sinh (trầm hình thành từ cây Dó còn sống).
- Trầm gọi theo vị trí hình thành trầm như trầm mắt tử, trầm rễ, trầm mặt thốn, mặt nhang, mắt đảo,…
- Trầm chìm: Phân khúc trầm giá trị, đặc điểm chung là khi thả vào nước trầm sẽ chìm.
Ứng dụng của trầm hương
Nếu trước đây chỉ vua chúa, giới quý tộc mới có thể dùng trầm, thường là sử dụng đốt trong các lễ nghi tôn giáo hoặc xông áo gấm, chữa trị một số bệnh, thì ngày nay, cùng với sự có mặt của trầm hương nhân tạo, người tiêu dùng có thể dễ dàng tiếp cận trầm hương hơn, đồng thời ứng dụng của trầm hương cũng vô cùng đa dạng.
